Tablica pami膮tkowa po艣wi臋cona absolwentkom Szko艂y

Historia tablicy pami膮tkowej po艣wi臋conej absolwentkom Gimnazjum 呕e艅skiego Marii Gajl, sanitariuszkom poleg艂ym i聽zmar艂ym w聽s艂u偶bie dla Ojczyzny w聽latach 1917-1920.

W聽Zak艂adach Naukowych 呕e艅skich Marii Gajl (obecnie III聽Liceum Og贸lnokszta艂c膮ce im.聽p艂k.聽Dionizego Czachowskiego) w聽Radomiu przy ulicy D艂ugiej (obecnie Traugutta) w聽dniu 20聽maja 1934 roku, podczas uroczysto艣ci po艣wi臋cenia nowego gmachu tego偶 zak艂adu naukowego, za艂o偶onego w聽1906 roku, ods艂oni臋ta zosta艂a tablica pami膮tkowa po艣wi臋cona czterem wychowankom - bohaterkom tej szko艂y, poleg艂ym i聽zmar艂ym w聽ofiarnej s艂u偶bie dla Ojczyzny w聽latach 1917-1920.

By艂y to: Teresa Grodzi艅ska, Maria Cyra艅ska, Zofia Tokarska i聽Eugenia Tochterman. Pracowa艂y one jako sanitariuszki Polskiego Czerwonego Krzy偶a w聽szpitalach wojskowych w聽latach 1916-1920.

Uroczysto艣ci rozpocz臋艂y si臋 nabo偶e艅stwem w聽ko艣ciele pobernardy艅skim, gdzie zgromadzi艂y si臋 wychowanki i聽nauczycielki z聽dyrektork膮 szko艂y Mari膮 Gajl i聽Komitetem Organizacyjnym na czele oraz rodzice uczennic i聽przedstawiciele w艂adz, duchowie艅stwa, organizacji spo艂ecznych i聽prasy, a聽ponadto delegacje ze sztandarami Ko艂a Czerwonego Krzy偶a i聽偶e艅skiej chor膮gwi harcerskiej. Po nabo偶e艅stwie wszyscy zebrani udali si臋 do gmachu szkolnego, gdzie na wst臋pie przem贸wi艂 prefekt szko艂y ks.聽Seweryn Kiersztajn podkre艣laj膮c, 偶e szko艂a ta wychowuje m艂odzie偶 na zasadach religijnych i聽przygotowuje j膮 do ofiarnej pracy na rzecz pa艅stwa. Inspektor radomskiego obwodu szkolnego Chlewski podkre艣li艂 zas艂ugi tej znanej i聽cenionej w聽Radomiu plac贸wki, z聽kt贸rej to wysz艂y cztery bohaterki narodowe, kt贸re sw膮 wielk膮 ofiarno艣ci膮 dla Ojczyzny da艂y wyraz g艂臋boko poj臋tego patriotyzmu. Po przem贸wieniach nast膮pi艂 akt po艣wi臋cenia nowego gmachu przez prefekta szko艂y ks.聽Seweryna Kiersztajna.

Drug膮 cz臋艣膰 uroczysto艣ci stanowi艂o ods艂oni臋cie tablicy pami膮tkowej, po艣wi臋conej czterem wychowankom szko艂y, kt贸re pracowa艂y jako sanitariuszki w聽szpitalach wojskowych, piel臋gnuj膮c i聽ratuj膮c z聽ca艂ym po艣wi臋ceniem rannych 偶o艂nierzy. Aktu ods艂oni臋cia tablicy dokona艂a w聽imieniu Komitetu Organizacyjnego Mieczys艂awa Pietrusiewiczowa, by艂a wychowanka tej szko艂y, sanitariuszka z聽czas贸w I聽wojny 艣wiatowej, przewodnicz膮ca Zwi膮zku Pracy Obywatelskiej Kobiet i聽nauczycielka gimnazjum pa艅stwowego. Wyrazi艂a ona przekonanie, 偶e zar贸wno dzisiejsze, jak i聽p贸藕niejsze pokolenia wychowanek tej szko艂y, wzorowa膰 si臋 b臋d膮 na tych dzielnych sanitariuszkach. Po ods艂oni臋ciu tablicy by艂a nauczycielka tej szko艂y Zofia聽 W臋gle艅ska, pracuj膮ca jako sanitariuszka w聽szpitalach wojennych w聽Radomiu w聽latach 1915-1920, odda艂a ho艂d swym by艂ym kole偶ankom. Jedna z聽si贸str poleg艂ej bohaterki Teresy Grodzi艅skiej, dzi臋kuj膮c kierownictwu szko艂y za uczczenie pami臋ci zmar艂ej o艣wiadczy艂a, 偶e G艂贸wna Komenda Harcerstwa Polskiego w聽Warszawie zatwierdzi艂a nazw臋 dru偶yny harcerskiej przy Gimnazjum Marii Gajl jako 芦Dru偶yna Harcerska im.聽Teresy Grodzi艅skiej禄. Nast臋pnie dyrektorka gimnazjum Maria Gajl, oddaj膮c ho艂d zmar艂ym, zwr贸ci艂a si臋 do by艂ych wychowanek z聽podzi臋kowaniem za podj臋cie inicjatywy wmurowania tablicy. Akt ho艂du dla poleg艂ych zako艅czy艂o przem贸wienie dow贸dcy 72. Pu艂ku Piechoty i聽prezesa Polskiego Czerwonego Krzy偶a w聽Radomiu, p艂k.聽dypl.聽Kawi艅skiego, kt贸ry podkre艣laj膮c zas艂ugi poleg艂ych uczennic, stawia艂 je jako wz贸r obecnym na uroczysto艣ci dziewcz臋tom. Orkiestra wojskowa odegra艂a hymn narodowy.

Tablica wmurowana zosta艂a w聽holu gimnazjum obok popiersia J贸zefa Pi艂sudskiego. Wykonana by艂a z聽bia艂ego marmuru. Tablica zagin臋艂a w聽latach okupacji niemieckiej. Zosta艂a zdj臋ta przez Niemc贸w w聽1940 roku.

Po wielu latach zrodzi艂a si臋 my艣l odtworzenia i聽wmurowania tablicy pami膮tkowej w聽III聽Liceum Og贸lnokszta艂c膮cym im.聽p艂k.聽Dionizego Czachowskiego w聽Radomiu oraz upowszechnienia wiedzy na temat 偶ycia i聽dzia艂alno艣ci bohaterskich sanitariuszek z聽okresu I聽wojny 艣wiatowej i聽wojny polsko-bolszewickiej. Inicjatorami dzie艂a ods艂oni臋cia tablicy byli nauczyciele historii: Anna Prokop i聽Przemys艂aw Bednarczyk. Dyrektor Szko艂y Danuta Sawicka obj臋艂a patronat nad Projektem 鈥濸rzywr贸膰my Pami臋膰鈥, kt贸ry skierowany zosta艂 do mieszka艅c贸w Radomia, a聽w聽szczeg贸lno艣ci do radomskiej m艂odzie偶y i聽nauczycieli. Dzi臋ki Jej staraniom Zak艂ad Kamieniarski 鈥濳AMAR鈥 Szczepana i聽Mariusza Kowalskich zosta艂 fundatorem i聽wykonawc膮 tablicy.

Uroczysto艣ci zwi膮zane z聽ods艂oni臋ciem tablicy pami膮tkowej po艣wi臋conej absolwentkom Gimnazjum 呕e艅skiego Marii Gajl, poleg艂ym i聽zmar艂ym w聽s艂u偶bie dla Ojczyzny w聽latach 1917-1920, odby艂y si臋 w聽dniu 17聽listopada 2007 roku.

mgr Anna Prokop

Powr贸t do Historii szko艂y