Pocz膮tki szko艂y (1906 - 1918)

Pod wp艂ywem rozwoju wydarze艅 rewolucyjnych w Kr贸lestwie Polskim w艂adze carskie zezwoli艂y w pa藕dzierniku 1905 r. na zak艂adanie szk贸艂 prywatnych z polskim j臋zykiem wyk艂adowym (historia i geografia Rosji mia艂y by膰 nadal wyk艂adane po rosyjsku). Natychmiast po carskim ukazie tolerancyjnym siostry Maria i Aleksandra Gajl podj臋艂y pioniersk膮 dzia艂alno艣膰 na rzecz polskiego szkolnictwa.

W dniu 1 marca 1906 r. otworzy艂y w Radomiu 3-klasow膮 prywatn膮 szko艂臋 偶e艅sk膮 z programem 3-letniego gimnazjum, przekszta艂con膮 w po艂owie 1906 r. na 7-klasow膮 szko艂臋 z programem gimnazjum. W 1908 r. szko艂a przeniesiona zosta艂a z wynajmowanego lokalu mieszcz膮cego si臋 przy ul. Micha艂owskiej 11 (ob. ul. Sienkiewicza 11) do kamienic znajduj膮cych si臋 na rogu ulic Micha艂owskiej i Szerokiej (ob. ul. Sienkiewicza 2 i ul. Pi艂sudskiego 8). Za艂o偶enie i rozbudowa szko艂y by艂y mo偶liwe dzi臋ki wydatnej pomocy finansowej in偶. Stanis艂awa Gajla, brata Marii i Aleksandry.

 Od 1912 r. siedzib膮 szko艂y by艂 budynek znajduj膮cy si臋 przy ul. D艂ugiej 19 (ob. ul. Traugutta 44). W ogrodzie urz膮dzono dwa boiska do gier i zabaw ruchowych. Przy szkole utworzono w 1913 r. Towarzystwo Wpis贸w Szkolnych w celu niesienia pomocy uczennicom znajduj膮cym si臋 w trudnej sytuacji materialnej. Pierwsza grupa maturzystek w liczbie 14 opu艣ci艂a szko艂臋 w 1909 r. W latach 1906 - 1914 matur臋 zda艂o 135 uczennic. W tym czasie szko艂a sta艂a si臋 znan膮 i cenion膮 na terenie miasta plac贸wk膮 o艣wiatow膮, kszta艂c膮c膮 m艂odzie偶 w duchu polsko艣ci. Opr贸cz prowadzonych w j臋zyku rosyjskim lekcji historii i geografii, odbywa艂y si臋 te偶 wyk艂ady tych przedmiot贸w w j臋zyku polskim, a szczeg贸lnie historii Polski, kt贸rej nauczanie by艂o w og贸le zakazane. Najwi臋kszym szacunkiem i sympati膮 cieszy艂y si臋, opr贸cz prze艂o偶onej Marii Gajl, nast臋puj膮ce nauczycielki: Aleksandra Gajl (j. polski), Zofia W臋gle艅ska (historia) i Eugenia Le艣niewska (literatura powszechna).

Wybuch I wojny 艣wiatowej zahamowa艂 dalszy rozw贸j szko艂y. 20 lipca 1915 r. Austriacy zaj臋li Radom. Wznowienie zaj臋膰 szkolnych pod okupacj膮 austriack膮 by艂o zas艂ug膮 Komisji Szkolnej Ziemi Radomskiej (Maria Gajl by艂a jednym z Jej cz艂onk贸w) powsta艂ej w 1915 r., a uznanej przez w艂adze okupacyjne w 1916 r. Cz臋艣膰 uczennic wst膮pi艂a do harcerstwa, zwanego Skautingiem. Dru偶ynow膮 zosta艂a Stanis艂awa Gajewska, jej nast臋pczyni膮 - Maria Cyra艅ska. W wyniku reformy w szkole Marii Gajl uruchomiono w roku szkolnym 1917/18 klas臋 贸sm膮 (przekszta艂cono w ten spos贸b 7-klasow膮 szko艂臋 na 8-klasowe gimnazjum realne typu matematyczno - przyrodniczego).

Pomimo  trudno艣ci  zwi膮zanych  z funkcjonowaniem  szko艂y w warunkach wojennych w latach 1914 - 1918 szko艂臋 uko艅czy艂o 69 uczennic.

mgr Anna Prokop

 

Powr贸t do Historii szko艂y